තොරතුරු කොමිසමේ දෙවන ධුර කාලය කෙසේ වේද?

තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාවේ සභාපති ඇතුළු සාමාජිකයන් තිදෙනකුගේ පස් අවුරුදු ධුර කාලය පසුගිය 30 වන දිනෙන් අවසන් විය. පනතේ උපලේඛනය අනුව කොමිෂන් සභා රැස්වීම්වල ගණපූරණය තිදෙනෙක් වෙති. ඒ අනුව 30 වන දිනයෙන් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාවේ පළමු නිල වාරය නිමාවට පත් වේ. කොමිසම සිය පළමු නිල කාලය තුළ දී තොරතුරු රීති කඩිනමින් සකස් කර ප්‍රකාශයට පත් කළ අතර, තොරතුරු අභියාචන විභාගයේ දී ඉතාමත් ස්වාධීන ලෙස මෙන්ම නිර්භයව සිය තීරණ ලබා දී ඇති බව ද පැහැදිලි ය. ඇතැම් නිර්දේශ පුරවැසියන් සතු තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතියේ සීමාවන් පුළුල් කර ඇති බව ද පැවසිය යුතු ය.

තොරතුරු අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාවේ භූමිකාව

2016 අංක 12 දරන තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම් පනත යටතේ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය පිළිබඳව තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාවට පැවරී ඇත. පොදු අධිකාරීන් විසින් තොරතුරු ඉල්ලීම් ප්‍රතික්ෂේප කරන විට එකී තීරණයට එරෙහිව පුරවැසියන්ට අභියාචන කළ හැක්කේ තොරතුරු අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාව වෙත ය. එම අභියාචන විභාග කිරීම තොරතුරු කොමිෂන් සභාවේ ප්‍රධානතම කාර්යභාරය වේ. ඒ හැරුණු විට තොරතුරු අයිතිවාසිකම් පිළිබඳව රීති නිකුත් කිරීම, මාර්ගෝපදේශ නිකුත් කිරීම, තොරතුරු පනතේ සඳහන් වැරැදි පිළිබඳව නඩු පැවරීම වැනි පුරවැසියන්ගේ තොරතුරු දැනගැනීමේ අයිතිය හා සබැඳි බලතල රැසක් මෙම කොමිෂන් සභාව සතු ය. එම නිසාම කොමිෂන් සභාව වඩා ස්වාධීන විය යුතු ය.

ස්වාධීන බව ආරක්ෂා කිරීම සඳහා කොමිෂන් සභාවේ කොමසාරිස්වරුන් පස්දෙනා පත් කිරීම වඩාත් සුවිශේෂී ආකාරයකට සිදු කිරීමට තොරතුරු අයිතිවාසිකම් පනත මඟින් ප්‍රතිපාදන සලසා තිබිණි. ඒ අනුව පනතේ 12 වන වගන්තිය දක්වන ආකාරයට ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව විසින් කොමිෂන් සභාවේ පුරප්පාඩු ඇති වූ දින සිට මාසයක් ඇතුළත නීතිඥ සංගමය සහ අනෙකුත් සිවිල් සංවිධාන මඟින් සුදුසු නාමයෝජනා කැඳවා එකී නාමයෝජනා අතුරින් පස් දෙනකු ජනාධිපති වෙත නිර්දේශ කළ යුතුය. ජනාධිපති විසින් එම පස්දෙනා කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් ලෙස පත් කළ යුතු අතර, ඒ අතුරින් එක් අයකු සභාපති ලෙස ද පත් කළ යුතු ය. 19 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් ස්ථාපනය කරන ලද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව අගමැති කථානායක, විපක්ෂ නායක ඇතුළු පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයන් 7 දෙනකුගෙන් සහ පාර්ලිමේන්තු සාමාජිකයන් නොවන විද්වත් පුරවැසියන් තිදෙනකුගෙන් සමන්විත විය. එබැවින්, එය වඩාත් ස්වාධීන ආයතනයක් ලෙස පිළිගැනිණ.

විසිවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය

ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවට එක් කරන ලද 20 වන ව්‍යවස්ථා සංශෝධනය මඟින් ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව අහෝසි කර ඒ වෙනුවට පාර්ලිමේන්තු සභාව ස්ථාපනය කරන ලදී. මෙම සභාව සමන්විත වන්නේ අගමැති, කථානායක, විපක්ෂ නායක සහ ආණ්ඩු පක්ෂයේ සහ විපක්ෂයේ මන්ත්‍රීවරුන් දෙදෙනකුගෙන්ය. එහි ස්වාධීන බව මෙන්ම බලධාරී බව ද ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවට සාපේක්ෂව ඉතාමත් හීන ය.

කෙසේ නමුත්, 20 වන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේ 59 වන වගන්තියේ මෙවැනි සඳහනක් ඇත. “ආණ්ඩුක්‍්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවේ නිර්දේශය හෝ අනුමතය ලබා ගැනීම සඳහා යම් ලිඛිත නීතියකින් නියම කර ඇති අවස්ථාවක දී, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාවට කරනු ලබන ඒ සඳහන, පාර්ලිමේන්තු සභාවට කරනු ලබන සඳහනක් ලෙස කියවා තේරුම් ගනු ලැබිය යුතු යැයි සැක දුරු කිරීම සඳහා මෙයින් ප්‍රකාශ කරනු ලැබේ”.

පාර්ලිමේන්තු සභාවේ වගකීම

ඒ අනුව විසිවන ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සංශෝධනයේ 59 වගන්තිය සහ තොරතුරු අයිතිවාසිකම් පනතේ 12 වන වගන්තිය කියැවීමේ දී පැහැදිලි වන්නේ පාර්ලිමේන්තු සභාවට තොරතුරු කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් පත් කිරීම සම්බන්ධයෙන් භූමිකාවක් පවතින බවයි.

ඒ අනුව කොමිෂන් සභාවේ පුරප්පාඩු ඇති වන සැප්තැම්බර් මස 30 වන දිනයෙන් පසුව පාර්ලිමේන්තු සභාව විසින් තොරතුරු කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් සදහා පනතේ 12 වන වගන්තිය ප්‍රකාරව නාමයෝජනා කැඳවිය යුතුය. එම නාමයෝජනා අතුරින් කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් වීමට එකී වගන්තිය ප්‍රකාරව සුදුසුකම් සපුරාලන පුද්ගලයන් අතුරින් පස්දෙනකු කොමසාරිස්වරුන් ලෙස පත් කිරීම සඳහා ජනාධිපති වෙත නිර්දේශ කළ යුතු ය.

සිවිල් සංවිධාන වගකීම

මේ අනුව සැප්තැම්බර් මස 30 වන දිනයෙන් පසුව තොරතුරු අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාවට සුදුසු පුද්ගලයන්ගේ නාමයෝජනා කැඳවීමේ වගකීමක් පාර්ලිමේන්තු සභාවට ඇත. (වත්මන් කොමිෂන් සභාවට සාමාජිකයන් පත් කිරීම සඳහා එවකට පැවැති ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථා සභාව විසින් 2016 අගෝස්තු මස 04 දාතමින් යුක්තව පුවත් පත් දැන්වීම් පළ කරන ලදී. මේ වන විට ඊට අදාළ පුවත් පත් නිවේදනය නිකුත් කර තිබේ.) ඒ අනුව කොමිෂන් සභාවට වඩාත් සුදුසු පුරවැසියන් (නීතිය, පාලනය, රාජ්‍ය පරිපාලනය, සමාජ සේවා, පුවත් පත් කලාවේදී, විද්‍යා හා තාක්ෂණ හෝ කළමනාකරණ යන ක්‍ෂේත්‍රවල සාධනය කළ දැනීමක්, අත්දැකීම් හා ප්‍රවීණත්වය සහිත පොදු සමාජ ජීවිතයේ දී සුවිශේෂී තැනැත්තන්) යෝජනා කිරීමේ වගකීමක් ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමයට; ප්‍රකාශකවරුන්ගේ, කර්තෘවරුන්ගේ සහ මාධ්‍යවේදීන්ගේ සංවිධානවලට සහ වෙනත් සිවිල් සමාජ සංවිධානවලට පැවරී ඇත. ශ්‍රී ලංකා නීතිඥ සංගමය සහ ඇතැම් සිවිල් සංවිධාන මේ වන විටත් සිය නාමයෝජනා ඉදිරිපත් කර ඇති බව සමාජ මාධ්‍යවල පළ විය.

කෙසේ නමුත්, පුළුල් ප්‍රචාරයක් සහිතව එම නාමයෝජනා කැඳවීම සහ වඩාත් සුදුසු පුද්ගලයන් තොරතුරු අයිතිවාසිකම් කොමිෂන් සභාවේ සාමාජිකයන් ලෙස නිර්දේශ කිරීම මඟින් තොරතුරු අයිතියේ අනාගතය තීරණය වනු ඇත.

– නීතිඥ
ජගත් ලියන ආරච්චි

 

Leave A Reply

Your email address will not be published.

14 − 12 =